[Wskaźniki makroekonomiczne] Zatrudnienie i bezrobocie

21 lipca, 2023 Autor Patryk Branicki 4

Dane o zatrudnieniu potrafią mieć duży wpływ na rynek, zwłaszcza gdy są dalekie od oczekiwań. Składa się na nie kilka wskaźników, które są często odczytywane w tym samym czasie.

Kontynuowane wnioski o zasiłek dla bezrobotnych

Zasiłek dla bezrobotnych tak naprawdę nie jest zasiłkiem, ale ubezpieczeniem. W języku angielskim to świadczenie nazywa się dosłownie ubezpieczenie od bezrobociajobless insurance, lub unemployment insurance (UI)ubezpieczenie od utraty pracy. Osoba, która opłaca składki jest uprawniona do świadczenia w przypadku zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową, czyli w tym przypadku utraty zatrudnienia.

Każdy ubezpieczony, który stracił prace nie ze swojej winy i poszukuje nowej, może ubiegać się o to świadczenie. W USA wypłacana kwota wynosi zwykle od 100 do 500 USD, w zależności od wysokości utraconego wynagrodzenia i stanu w którym mieszka. Może też otrzymać dodatek z tytułu utrzymywania rodziny, a także dopłatę za utratę pracy z powodu covid. Pod koniec 2019 roku świadczenie wynosiło średnio 371,88 USD, czyli kwotę odpowiadającą stawce 8,85$ na godzinę, lekko powyżej federalnej pensji minimalnej, która wynosi 7,25$. Według raportu National Low Income Housing Coalition, aby móc pozwolić sobie na wynajem jednopokojowego mieszkania, trzeba zarabiać minimum 20,40$ na godzinę, więc koszty życia wielokrotnie przekraczają wysokość zasiłku.

Odczyt kontynuowanych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych (myfxbook.com)

Wnioski kontynuowane (ang. continuing) to takie, które nie są składane po raz pierwszy. Dane są publikowane co tydzień. Wzrost wskaźnika oznacza trudności pracowników z powrotem do zatrudnienia, co może oznaczać kłopoty gospodarki z wygenerowaniem odpowiedniej ilości miejsc pracy.

Kontynuowane wnioski o zasiłek dla bezrobotnych w USA. W czasie pandemii wskaźnik wzrósł do wartości ponad 25 milionów (myfxbook.com)

Koszty pracy (ECI)

Odczyt ECI (myfxbook.com)

Employment Cost Index (ECI), czyli indeks kosztów pracy, publikowany jest raz na kwartał. W obliczeniach brane są pod uwagę wszystkie koszty jakie ponoszą zatrudniający, czyli również dodatki, premie, benefity i składki na ubezpieczenia. Odczyt wyższy niż w poprzednim kwartale oznacza, że firmy stać na zwiększanie wynagrodzeń, czyli koniunktura jest dobra. Najniższy ECI w ciągu ostatnich lat miał miejsce podczas pandemii. Od tego czasu dynamicznie rósł, lecz jest to związane z inflacją, dlatego nie należy wyciągać wniosków ze wskaźnika ujętego pojedynczo.

Wskaźnik ECI w USA (myfxbook.com)

Koszty pracy są wskaźnikiem podążającym. Jego wskazania potwierdzają wcześniejsze przypuszczenia, szczególnie dotyczące inflacji. Odczyt inny niż spodziewany, może oznaczać niespodziankę również przy publikacji innych danych.

Oferty pracy

Odczyt ilości nieobsadzonych miejsc pracy w USA (myfxbook.com)

Raport o ofertach pracy (wakatach, czy też nieobsadzonych stanowiskach) tworzony jest za pomocą ankiety Job Openings and Labor Turnover (JOLT). Mówi o stanowiskach pracy, które są już stworzone, jednak nikt nie jest na nich jeszcze zatrudniony. Im wyższa wartość tym lepiej – firmy tworzą stanowiska pracy w sytuacji, gdy koniunktura jest dobra. Szczególnie dobry wpływ na walutę ma wysoki odczyt w połączeniu z niskim bezrobociem.

Obecnie liczba nieobsadzonych stanowisk wynosi w USA ponad 10 milionów. Najniższą wartość wskaźnik przyjął w okolicach kryzysu spowodowanego pandemią (myfxbook.com)

Produktywność

Odczyt indeksu produktywności w USA (myfxbook.com)

Produktywność to wielkość wytworzonej przez pracownika wartości. Z reguły jest ona wyższa niż jego wynagrodzenie. Na produktywność ma wpływ wiele czynników, np. koszty pracy, wydajność parku maszynowego, innowacyjność, sposób zarządzania, wynagrodzenie, bliskość infrastruktury, itp. Dlatego jej zmiana na plus oznacza, że jeden lub więcej czynników uległ poprawie, co oznacza wzmacnianie się gospodarki, oraz dobrze wpływa na walutę.

Fluktuacje produktywności w USA na przestrzeni lat (myfxbook.com)

Według statystyk OECD, Polacy mimo tego, że pracują znacznie więcej niż średnia, nie są specjalnie produktywni. W raporcie sprzed pandemii, za 2018 rok, możemy znaleźć informację, że statystyczny mieszkaniec naszego kraju wytworzył 39,47$ w ciągu godziny swojej pracy (ok. 142 zł po średnim kursie dolara z tamtego roku. Przypomnijmy, że minimalne wynagrodzenie wynosiło wtedy 13,70 zł). Dla porównania, w krajach Europy Zachodniej produktywność wynosiła 60-100$.

Eksperymenty ze skracaniem czasu pracy, przy jednoczesnym pozostawieniu zarobków na niezmienionym poziomie, spotykają się w Polsce z oporem, zarówno zatrudniających, jak i pracowników. Przejście na tryb zadaniowy i skrócenie czasu pracy jest możliwe w większości branż bez większych przeszkód. Taki krok pozwoli zwiększyć produktywność, co umożliwi szybszy rozwój gospodarczy kraju.

Rezygnacje z pracy

Odczyt liczby rezygnacji z pracy w USA (myfxbook.com)

Rezygnacje z pracy również tworzone są przez JOLT. Odczyt ma niewielki wpływ na rynek, ponieważ dane zbierane są od niedawna. Wskaźnik dotyczy dobrowolnych rezygnacji z pracy (nie zwolnień). Ten parametr jest o tyle ciekawy, że jeśli jest lepszy od oczekiwań, to wpływa pozytywnie na USD. Wynika to z tego, że ludzie są skłonni porzucić pracę, na przykład w celu zmiany na lepiej płatną gdy koniunktura jest dobra, tzn. gospodarka jest w stanie stworzyć nowe, lepiej płatne miejsca pracy, oraz pracownika stać na chwilową przerwę w zatrudnieniu.

Rezygnacje z pracy JOLTs od początku 2022 roku (myfxbook.com)

Stopa Bezrobocia

Patrz: Stopa bezrobocia.

Średnia liczba godzin pracujących w tygodniu

Odczyt średniej tygodniowej liczby godzin pracy (myfxbook.com)

Średnia liczba przepracowanych godzin w tygodniu to po prostu liczba wszystkich godzin pracy podzielona przez liczbę pracowników. Wliczani są wszyscy pracownicy, tzn. również ci na zwolnieniu lekarskim, przestoju, zatrudnieni w niepełnym wymiarze, itd. Odczyt lepszy od spodziewanego jest korzystny dla dolara, ponieważ oznacza, że gospodarka wytwarza pełnowartościowe miejsca pracy. Poniżej widać wykres odczytów z ostatnich kilku lat. Jak w przypadku innych wskaźników dotyczących zatrudnienia, rzuca się w oczy słaby wynik podczas pandemii. Wynika on z tego, że firmy podczas lockdownu musiały redukować zatrudnienie.

Średnia liczba przepracowanych godzin w tygodniu (myfxbook.com)

Wskaźnik prawdopodobnie zmieni wpływ na kurs USD po wprowadzeniu w UE tygodnia pracy krótszego niż 40 godzin.

Średnie zarobki godzinowe

Odczyt średnich zarobków godzinowych (myfxbook.com)

Średnie zarobki godzinowe są odczytywane odniesieniu miesięcznym i rocznym. Odczyt większy od 0 oznacza, że zarobki wzrosły od ostatniego odczytu o wartość bieżącego. Na przykład wartość 1% odczytu y/y oznacza, że zarobki wzrosły o 1% w porównaniu do analogicznego okresu rok temu. Odczyt lepszy niż przewidywany działa na USD wzmacniająco, ponieważ oznacza, że przedsiębiorstwa zatrudniają większą liczbę specjalistów, którzy są wysoko opłacani, lub też istnieje presja na podwyższanie wynagrodzeń w związku z niskim bezrobociem.

Średnie zarobki godzinowe w USA m/m (myfxbook.com)
Średnie zarobki godzinowe w USA y/y (myfxbook.com)

Ciekawe zjawisko można było zaobserwować na początku pandemii, gdy średnie zarobki wzrosły o ponad 8% w stosunku do roku poprzedniego. Oczywiście taki odczyt nie był pozytywny dla dolara. Wynikał z tendencji korporacji do zwalniania najniższego personelu w ramach cięcia kosztów. Gdy zostali zwolnieni pracownicy szeregowi, a zostali kierownicy i managerowie, średnie zarobki automatycznie wzrosły. Warto więc analizować odczyt z szerszej perspektywy, biorąc pod uwagę przyczynę takiej a nie innej wartości.

Udział w rynku pracy

Odczyt udziału w rynku pracy (myfxbook.com)

Udział w rynku pracy, czyli inaczej współczynnik aktywności zawodowej, jest to stosunek pracujących oraz bezrobotnych do całkowitej liczny ludności w wieku powyżej 16 lat. W Polsce wynosił on 58% (I kwartał 2022). Wyższy udział jest z reguły odbierany jako pozytywny dla waluty.

Udział w rynku pracy w Stanach Zjednoczonych (myfxbook.com)

Wnioski o zasiłek dla bezrobotnych składane po raz pierwszy (Initial Jobless Claims)

Odczyt IJC (myfxbook.com)

Liczba pierwszorazowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych jest drugim, po NFP, odczytem z największym wpływem na rynek. Odczyt mówi o tym, ile osób złożyło wniosek o wypłatę świadczenia po raz pierwszy. Wskaźnik ma dla inwestorów dużo większą wartość niż liczba wniosków kontynuowanych, ponieważ szybciej reaguje na zmiany w gospodarce. Wzrost oznacza napływ świeżo zwolnionych osób, co oznacza kłopoty z utrzymaniem etatów w firmach.

Liczba nowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych (myfxbook.com)

Oczywiste jest, że wzrost nowych wniosków jest niekorzystny dla kursu waluty. Od czasu pandemii wskaźnik charakteryzuje silna zmienność, dlatego do analizy długoterminowej warto używać średniej czterotygodniowej. Niższy odczyt może oznaczać wzrost PKB i konsumpcji, więc jest zjawiskiem przyciągającym kapitał. Bezrobocie jest także powodem spadku produktywności. Im więcej ludzi przechodzi na zasiłek, tym mniej towarów i usług w kraju.

Liczba nowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych od lipca 2022 (myfxbook.com)

Raport IJC cieszy się dużym zainteresowaniem inwestorów, ze względu na założenie, że im lepsza sytuacja na rynku pracy, tym lepiej dla całej gospodarki. Dla rynku Forex oznacza to napływ kapitału od inwestorów, którzy kupują walutę, a więc pompują kurs w górę.

Rynki reagują najsilniej na odczyt inny niż by wynikało z innych wskaźników. Na przykład gdy inne dane są niepomyślne dla kraju, niski odczyt IJC może spowodować panikę strony podażowej i wzrost kursu waluty.

Wnioski o zasiłek dla bezrobotnych składane po raz pierwszy, średnia z czterech tygodni

Odczyt czterotygodniowej średniej IJC (myfxbook.com)

Jak już wspomniano wyżej, niektórzy inwestorzy używają średniej IJC z czterech tygodni. Dane przedstawiane w taki sposób są mniej zaszumione.

Initial Jobless Claims, średnia czterotygodniowa (myfxbook.com)

Zmiana zatrudnienia ADP

Odczyt zmiany zatrudnienia ADP (myfxbook.com)

Zmiana zatrudnienia ADP jest odczytywana dzień lub dwa przed NFP. Publikowana jest, jak nazwa wskazuje, przez firmę ADP (Automatic Data Processing), światowego lidera usług kadrowo-płacowych.

Raport obejmuje zmianę zatrudnienia w sektorze pozarolniczym. Odczyt wyższy niż 0 oznacza, że miejsc pracy przybyło w stosunku do poprzedniego okresu. ADP jest hegemonem w swoim segmencie rynku w Stanach Zjednoczonych. W raporcie firma analizuje zatrudnienie przedsiębiorstw, którym świadczy usługi. Jest ich ponad 400 tysięcy, różnych branż i wielkości, dlatego odczyt obrazuje stan całego rynku pracy w takim stopniu, że jest prognostykiem NFP. W większości przypadków publikacje zatrudnienia ADP i NFP wpływają na rynki w ten sam sposób.

EURUSD M5, publikacja odczytów ADP i NFP (tradingview.com)

Gdy oba odczyty nie są niespodzianką, zmiana zatrudnienia ADP może mieć mniejszy wpływ na rynek niż samo NFP. W takim przypadku następuje tylko lekkie odreagowanie tego, co było w cenach.

Korelacja zmiany zatrudnienia ADP i NFP (opracowanie własne na podstawie wykresów myfxbook.com)

Zmiana zatrudnienia w sektorze pozarolniczym (NonFarm Payrolls)

Patrz: NonFarm Payrolls.

Zmiana zatrudnienia w sektorze przemysłowym

Odczyt zmiany zatrudnienia w sektorze przemysłowym (myfxbook.com)

Zmiana zatrudnienia w sektorze przemysłowym ma niewielki wpływ na walutę, szczególnie jeśli chodzi o kraje wysoko rozwinięte, gdzie przemysł odgrywa mniej ważną rolę od usług. Widoczny wpływ na rynek będzie miał tylko odczyt wyraźnie odmienny od oczekiwań.

Zmiana zatrudnienia w sektorze rządowym

Odczyt zmiany zatrudnienia w sektorze rządowym (myfxbook.com)

Zmiana zatrudnienia w budżetówce zwykle nie ma dużego wpływu na rynek, ponieważ urzędnicy to zaledwie około 2% pracujących w Stanach Zjednoczonych. Jeżeli jednak odczyt będzie dużo gorszy od oczekiwań, może to oznaczać cięcia zatrudnienia przez administrację na przykład ze względu na brak finansów.